نصير الدين طوسى و شاگردش علامهء حلّى از اين علوم در فقه بهره گرفته و در اين ميدان ، گوى سبقت را از ديگران ربودند . 2 - 3 - 4 . فقه و فعاليّت فقهى مهم‌ترين پديدهء مربوط به محتواى فقه در اين مرحله ، استقلال كامل و دورى از تقليدى است كه در مرحلهء شكوفايى به فقه شيعى راه يافته بود . هوشيارى فقيهان اين مرحله در نگرش استقلالى به فقه شيعه با توجّه به قابليّت و شايستگىاش براى تحول و تكامل ، فقهى متمايز به لحاظ ابزار ، سبك ، مصادر و چگونگى استنباط به وجود آورد كه ثمرهء آن ، پيدايش مجموعه‌هاى فقهى پيراسته مانند « شرايع الاسلام » و « قواعد الاحكام » محقق و علامهء حلّى بود . از اين رو ، تأليفات فقهى اين مرحله به لحاظ سطح علمى ، حجم مباحث ، تنوع ابواب و فراگيرى و شمول در مقايسه با تأليفات پيشين ، ممتاز و برجسته‌اند . در اين مرحله ، تحول ملموسى در فقه تطبيقى ( مقارن ) به لحاظ وسعت و محتوا و نيز نوع جديدى از آن يعنى فقه تطبيقى در آراى فقيهان شيعه به وجود آمد كه كتاب‌هاى ارزشمند علامهء حلّى يعنى « منتهى المطلب » و « تذكرة الفقهاء » در فقه تطبيقى ساير مذاهب و كتاب « مختلف الشيعه » در فقه تطبيقى اماميّه نشانگر آن است . بيرون كشيدن قواعد فقهى از درون مباحث فقهى و تدوين جداگانهء آن ، در فعاليّت فقهى اين مرحله گامى بلند به شمار مىرود كه شهيد اول و فاضل مقداد با نگاشتن « القواعد و الفوائد » و « نضد القواعد الفقهية » برداشتند . همچنين ، تحول ملموس در مباحث فقه معاملات كه از تحول اصول و تدوين قواعد فقهى متأثر بود ، در اين مرحله رخ داد . در اواخر اين مرحله ، ضرورت تدوين فقه سياسى و حكومتى احساس شد . تصدّى محقق كركى براى اشراف بر دولت صفوى ، عامل مهمى در اهتمام فقيهان شيعه به مسائل حكومت و پرداختن به فقه سياسى و حكومتى بود . اين فعاليّت در تأليف مجموعه‌اى از رسائل فقهى مربوط به مسائل دولت و حكومت مانند خراج ، نماز جمعه و مانند آن متجلى شد . فقه استدلالى در آثار فقهى محقق كركى به دليل ژرفايى ، دقت و دورى كامل از فقه غير شيعى ، بر بلنداى خود ايستاد .